19 oktober 20267 Minutes
Op 16 oktober 2026 vierde OPHACO haar 80e verjaardag tijdens een dag die gezamenlijk werd georganiseerd met de 66e Algemene Vergadering van de Europese Unie van Sociale Apotheken (EUSA). Het was een moment van ontmoeting en reflectie om terug te blikken op acht decennia engagement en samen na te denken over de toekomst van de apotheek en de gezondheidszorg.
Terugblikken op de afgelegde weg om de toekomst beter voor te bereiden
Bestuurders, deskundigen van de vennootschappen, Europese vertegenwoordigers en het OPHACO-team waren samengekomen rond éénzelfde ambitie: nadenken over de gezondheidszorg van morgen en over de rol die de apotheek daarin zal blijven spelen. In zijn openingstoespraak herinnerde Nicolas Delhaye, voorzitter van OPHACO, eraan dat deze verjaardag niet alleen een gelegenheid was om terug te blikken, maar vooral om stil te staan bij wat ons vandaag verbindt en te bepalen wat we morgen samen willen opbouwen.
De geschiedenis van de Belgische coöperatieve apotheken gaat veel verder terug dan de oprichting van OPHACO. Aan het einde van de 19e eeuw ontstonden ze vanuit een zeer concrete doelstelling: geneesmiddelen toegankelijk maken voor zoveel mogelijk mensen, in een tijd waarin veel gezinnen met een bescheiden inkomen er nog van moesten afzien. Op 3 maart 1946 besloten vertegenwoordigers uit verschillende coöperatieve tradities zich te verenigen tot één beroepsvereniging. Hun opdracht combineerde toen al de verdediging van de professionele belangen van de leden met dienstverlening in het algemeen belang.
‘Mensen samenbrengen over de verschillen heen, expertise ten dienste stellen van iedereen en toegang tot zorg tot een prioriteit maken.’
Een netwerk gebaseerd op gemeenschappelijke waarden
Vandaag vormen de zes vennootschappen van OPHACO een netwerk van meer dan 580 apotheken, aangevuld met de activiteiten van groothandelaars-verdelers, tariferingsdiensten en duizenden medewerkers. Hoewel de structuren in de loop der tijd zijn geëvolueerd, is de bestaansreden van de beweging dezelfde gebleven. Die kunnen we samenvatten in vijf waarden: toegankelijkheid, kwaliteit, solidariteit, verantwoordelijkheid en samenwerking.
Deze waarden krijgen gestalte in een professioneel netwerk dat middelen bundelt, investeert in opleiding en innovatie en de apotheekteams ondersteunt. Ze komen ook tot uiting in een nabijheidsnetwerk dat aanwezig is in steden, wijken en landelijke gebieden, waar de beschikbare middelen opnieuw worden geïnvesteerd ten voordele van patiënten, medewerkers en de samenleving.
‘Onze ambitie is eenvoudig: we willen niet het aantal afgeleverde dozen maximaliseren. We willen de zorg maximaliseren.’
Een Europese reflectie over de gezondheidszorg in 2040
De Europese dimensie van deze dag gaf deze verjaardag een bijzondere weerklank. OPHACO is een van de stichtende leden van EUSA, dat in 1961 werd opgericht om de waarden van sociale, coöperatieve, mutualistische en openbare apotheken op Europees niveau uit te dragen. Ondanks de diversiteit van hun modellen delen de leden dezelfde wil: de meest kwetsbare bevolkingsgroepen beschermen en het algemeen belang centraal stellen in het gezondheidsbeleid.
Na de openingswoorden van Nicolas Delhaye en Venanzio Gizzi, voorzitter van EUSA, vormden twee lezingen de basis voor de gesprekken rond het thema ‘Healthcare in 2040 – Challenges to face’. Erik Schokkaert, professor aan de KU Leuven, besprak de toekomst van de gezondheids- en zorgberoepen. Alain Coheur, directeur Europese en internationale zaken bij Solidaris, ging in op de evolutie van de ziekteverzekering naar een gezondheidsverzekering en op de nieuwe vormen van solidariteit die tegen 2040 moeten worden opgebouwd. In de namiddag volgde een uitwisseling van ervaringen tussen de lidstaten, waarna de Algemene Vergadering van EUSA plaatsvond.
De apotheek, een gezondheidsruimte in het hart van de eerstelijnszorg
Sinds de gezondheidscrisis heeft de apotheker aangetoond een bredere rol te kunnen opnemen: vaccinatie, preventie, screening, begeleiding van chronische patiënten, medicatienazicht, ondersteuning van therapietrouw en doorverwijzing naar de juiste zorgverlener. Zo profileert de apotheek zich als een toegankelijke gezondheidsruimte, zonder afspraak, in het hart van de eerstelijnszorg.
Deze evolutie moet tot stand komen in samenwerking met de andere zorgverleners. Artsen, verpleegkundigen, apothekers, instellingen, mantelzorgers en patiëntenverenigingen beschikken elk over aanvullende expertise. Een sterkere samenwerking en een veilige uitwisseling van informatie zullen het mogelijk maken elke patiënt beter te begeleiden tijdens het volledige zorgtraject.
Toegang tot zorg voor iedereen vrijwaren
De uitdagingen zijn talrijk: een tekort aan professionals, de toenemende complexiteit van behandelingen, onbeschikbaarheid van geneesmiddelen, de duurzame transitie, de digitale transformatie en de economische kwetsbaarheid van de farmaceutische distributie. Nieuwe diensten moeten duurzaam worden erkend en gefinancierd, want een opdracht van volksgezondheid kan niet uitsluitend steunen op de dagelijkse inzet van de teams.
In een context van strengere budgettaire beperkingen blijft dit een essentiële uitdaging voor onze vennootschappen: de toegang tot geneesmiddelen en farmaceutische zorg moet zo ruim mogelijk blijven, en de noodzakelijke besparingen mogen er nooit toe leiden dat mensen met een bescheiden inkomen, ouderen, chronisch zieken of mensen die ver van zorgcentra wonen, afzien van zorg.
‘Toegankelijkheid vrijwaren is niet alleen een kwestie van solidariteit. Het is investeren in de volksgezondheid, in de sociale samenhang en in het vertrouwen in onze gezondheidszorgsystemen.’
Samen blijven handelen
Op 80-jarige leeftijd viert OPHACO geen onveranderlijke instelling, maar een collectieve geschiedenis en een hernieuwd engagement. Deze verjaardag bood de gelegenheid om iedereen te bedanken die de beweging heeft opgebouwd en levend houdt: pioniers, coöperanten, bestuurders, deskundigen, teams van de vennootschappen en van het secretariaat, maar ook en vooral apothekers en farmaceutisch-technisch assistenten, die dit engagement elke dag in de praktijk brengen.
Sinds 1946 verdedigt OPHACO de belangen van haar leden en dient zij tegelijk het algemeen belang. In de komende decennia wil zij trouw blijven aan haar waarden en tegelijk de durf tonen om te evolueren, door de kracht van haar netwerken en haar professionele expertise ten dienste te stellen van de gezondheid van iedereen.